Geschiedenis

Aan de rand van natuurgebied Terworm aan de Valkenburgerweg 72 ligt het natuurvriendenhuis Villa Eikhold. Het is gevestigd in een mooie oude villa die in 1913 werd gebouwd in opdracht van Ir. Jan Koster. Deze zoon uit een Lutherse Amsterdamse familie trad op 25- jarige leeftijd in dienst van de mijn Laura. Als werktuigbouwkundig ingenieur zag hij al snel de mogelijkheden in Zuid-Limburg en richtte in 1901 de “Nederlandsche Maatschappij tot het verrichten van mijnbouwkundige werken” op. Hij had succes, niet alleen in Nederland maar ook in Duitsland en Engeland, de U.S.A en Nederlands Indië. Al die tijd woonde hij in Heerlen. Voor de huisvesting van zijn personeel liet hij in het Eykenerveld woningen bouwen en in 1913 een grote villa aan de Valkenburgerweg voor zichzelf en zijn vrouw Paula Helena Greeven.

Jan Koster was tevens eigenaar van oliebronnen in Argentinië en Roemenië. Tijdens de beurskrach in 1934 in Argentinië verloor de heer Koster 1,4 miljoen gulden. Dit verlies raakt hem zo dat hij als gevolg daarvan in 1935 overleed. Na het overlijden van de heer Koster bleef zijn echtgenote alleen achter, maar zijn vrouw bleef de sociale functie van het echtpaar voortzetten. Zij woonde in het huis met haar gezelschapsdame Fraulein Gertrude Kannegiezer en bleef de hartelijke gastvrouw voor vooral de kinderen in de wijk Welten. Na haar overlijden in 1954 werd de villa bij gebrek aan erfgenamen verkocht aan de Stichting Exploitatie Ontwikkelings en Vakantieoord Zuid Limburg. In 1955 wordt het overgedragen aan Stichting Natuurvriendenhuizen in Amsterdam, het huidige Nivon.

De villa, origineel Villa Welteroord genaamd, dateert uit 1913. De villa is gebouwd naar een ontwerp van architect Philip Warners jr. die hiermee een van zijn eerste opdrachten werkelijkheid zag worden. Het ontwerpen van landhuizen voor familieleden behoorde tot zijn eerste bouwopdrachten. Zo was Ir. Jan Koster zijn oom. (1) De villa heeft kenmerken van verschillende stijlen en stromingen en behoort tot ons cultureel erfgoed. In 1999 werd Villa Eikhold een Rijksmonument. De naam is ontleend aan Kasteel Eyckholt waar al in 1381 melding van wordt gemaakt maar nu helaas slechts een nabij gelegen ruïne is. De ligging is opmerkelijk. Bij de bouw stuitten de werklieden op oude graven en bleek de ligging boven op een Romeins grafveld, direct grenzend aan de Vicus Coriovallum, de oude Romeinse benaming voor Heerlen.

Na het overlijden van Paula Helena Greeven begon het NIVON in 1955 met activiteiten in de villa en zette de sociale en maatschappelijke betrokkenheid van de familie Koster voort. Het aantal bedden in de villa, verdeeld over 8 zalen, bleek al snel onvoldoende. In 1978 werd begonnen met de aanbouw van een slaapvleugel en eind juni 1979 konden de eerste gasten daar worden gehuisvest. Niet meer in zalen met 4 á 8 bedden, maar in 28 tweepersoonskamers. Zo is er nu de beschikking over ruim 80 bedden.Het landgoed bevatte naast het woonhuis een grote parkachtige tuin en een Koetshuis, waar naast de grote schuur voor koetsen, een kleine woonruimte was voor de twee knechten.

Bouwkundige informatie

Villa Eikhold te Heerlen is  gebouwd in 1913 naar een ontwerp van architect Philip Warners jr. uit Amsterdam in opdracht van de heer J. Koster. De toegepaste bouwstijl is traditionalistisch met invloed Eclecticisme. Aan de achtergevel werd omstreeks 1984 een beddenhuis gerealiseerd. Dit gebouw is uitgesloten van bescherming. Het dak was oorspronkelijk voorzien van twee nokschoorstenen. Deze zijn inmiddels verdwenen. Omschrijving Vrijstaande villa op een rechthoekige plattegrond. De villa telt twee bouwlagen onder een schilddak en enkele kleine zadeldaken. De daken zijn gedekt met leien. In frontgeveldakvlak een segmentboogvormige dakkapel. Het toegepaste bouwmateriaal is baksteen met metselwerk in kruisverband. Plint in blauwe baksteen, optrek in rode baksteen. Rechthoekige houten vensters en deuren. Vensters deels met glas-in-lood en met hardstenen dorpels en aanzet- en sluitstenen. Symmetrische indeling

Frontgevel Alle gevelranden met bloktandversiering. Linker- en rechterdeel frontgevel vooruitspringend en met geblokte gevelranden. Beide geveldelen uitlopend in topgevels en afgedekt met een zadeldak met breed dakoverstek. In de eerste bouwlaag van de vooruitspringende geveldelen een driezijdige houten erker met plat dak. In de tweede bouwlaag van deze geveldelen een driedelig venster en in de topgevel een klein tweedelig venster. Hoofdentree in terugliggend middendeel frontgevel. Voordeur onder grote houten luifel rustend op vier houten kolommen. Houten kolommen met cannelures en kapitelen. Basement en toegangstrappen in baksteen. Op het platte dak van de luifel een balkon met houten leuning. Rechthoekige houten balkondeuren met zijlichten. Deur in een segmentboogvormige omlijsting van blokken hardsteen. Hardsteen deels voorzien van ornamenten. Deur met boven- en zijlichten in glas-in-lood. Aan weerszijden van de deur een rechthoekig venster.

Linker zijgevel iets vooruitspringend en uitlopend in een topgevel met zadeldak met breed dakoverstek. In de topgevel een driedelig venster. In de eerste bouwlaag van het middendeel linkerzijgevel een halfronde erker met plat dak met hierop een balkon met bakstenen balustrades. In deze balustrade vijf openingen met hierin smeedijzeren hekjes. Balkon gaat over in een loggia: toegang met twee houten kolommen met cannelures. Op deze kolommen een houten dwarsbalk. In de erker een rechthoekige houten deur met aan weerszijden twee hoge rechthoekige vensters. Deur en venster met bovenlichten met glas-in-lood. Aan de voorzijde van de erker een breed terras met baksteen balustrade met hierop enkele stenen bollen en een hardstenen afdekking. Terras loopt door naar achtergevel. In de balustrade kleine openingen. Terras met bakstenen toegangstrapje. In de gevelvlakken aan weerszijden van de erker in de eerste bouwlaag een tweedelig venster met bovenlichten en in de tweede bouwlaag een tweedelig venster.

Rechterdeel achtergevel uitlopend in een topgevel met hierin een tweedelig venster en afgedekt met een zadeldak. Terras van linkerzijgevel loopt door tot halverwege de achtergevel. In de eerste bouwlaag van rechterdeel achtergevel dubbele terrasdeuren met zij-en bovenlichten. Aan dit geveldeel een houten luifel met plat dak rustend op vier houten kolommen met cannelures en kapitelen. Houten kolommen op bakstenen basementen. In de twedde bouwlaag van dit geveldeel een driedelig venster. Aan midden- en linkerdeel achtergevel in de eerste bouwlaag een verbindingsgang van omstreeks 1984 naar het beddenhuis. In de tweede bouwlaag van middendeel achtergevel een brandtrap van omstreeks 1984. Dit geveldeel wordt afgesloten door een segmentboogvormig dakkapelachtig venster. Linkerdeel achtergevel uitlopend in een topgevel afgedekt met een zadeldak met dakoverstek. Asymmetrische indeling rechter zijgevel Middendeel rechterzijgevel uitlopend in een doorlopend geveldeel met twee vierdelige trappenhuisvensters en een segmentboogvormige afsluiting. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed