Cranenweyer

De Cranenweyer is een stuwmeer in de Anstelvallei in Kerkrade.

De Anstelvallei of Anstelerbeekdal is een vallei in de gemeente Kerkrade in de Nederlandse provincie Limburg. Door de vallei stroomt de Anstelerbeek. De vallei ligt van zuid naar noord tussen het westen van Bleijerheide naar Eygelshoven. Aan beide zijden van de vallei liggen steile hellingen. Op de hellingen lagen vroeger de Romeinse villa Kaalheide en Romeinse villa Nieuw Ehrenstein. De hellingen zijn deels begroeid met een afwisselend hellingbos. In de vallei liggen verder twee watermolens (Hammolen en Brugmolen), GaiaZOO, Kasteel Erenstein en stuwmeer Cranenweyer. Ook vindt men er de kasteelhoeve Nieuw Erenstein en de hoeve Klarenanstel. Halverwege de 20e eeuw lozen de steenkoolmijnen in Kerkrade hun vervuilde afvalwater in de omliggende beken. Zo ook de Hammijn en de Domaniale Mijn. Zij gebruiken hiervoor de Anstelerbeek. Na de mijnsluitingen worden activiteiten ontplooid om de omgeving een beter aanzien te geven. Een van die activiteiten is de aanleg van een wandelgebied waar dit stuwmeer deel van uitmaakt.

Vlak voor Eygelshoven wordt een stuw gebouwd in de Anstelerbeek. Het meer dat hierdoor ontstaat krijgt de naam Cranenweyer. Het is het enige stuwmeer van Nederland. Het meer krijgt op 30 augustus 1974 zijn naam. Het Kadasterboek Kerkrade van 1771 vermeldt een stuk land, gelegen an der Cranen weyer (weyer = vijver). Het behoort tot het domein van Kasteel Erenstein. De vijver zelf bevindt zich ter plaatse van het zuidelijk gedeelte van het tegenwoordige stuwmeer. De Cranenweier beslaat een oppervlakte van ongeveer 20 ha. Het heeft een regulerende functie (voorkoming van wateroverlast in de voormalige gemeente Eygelshoven en van overbelasting van de Worm) en een recreatieve functie (ligging in recreatiegebied, visvijver met ongeveer 500 visplaatsen en voormalige roeivijver).